Windowscorner: Etikettering van gevaarlijke stoffen

Etikettering van gevaarlijke stoffen

De etiketten van veel stoffen moeten de voorgeschreven symbolen en R- en S zinnen bevatten.

Ook thuis zijn er veel producten te vinden die op enigerlei wijze gevaar op kunnen leveren bij onoordeelkundig gebruik. Lees altijd de gebruiksaanwijzing en gebruik verschillende (reinigings)middelen niet door elkaar.

Maar wat betekenen al die symbolen eigenlijk? En wat zijn R- en S zinnen?

R = (Risk) zinnen die de specifieke risico's aangeven van gevaarlijke producten
S = (Safety) zinnen die aanbevelingen inhouden om het product zo veilig mogelijk te verwerken.

De indeling is afhankelijk van de eigenschappen van de stof. Ook als de stof b.v. voor intern gebruik in een andere verpakking wordt gedaan blijft deze verplichting bestaan.

Symbool	Aanduiding	Categorie	Betekenis
	E	Ontplofbaar	Stoffen die door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken kunnen ontploffen
	O	Oxiderend	Stoffen die na contact met brandbaar materiaal, brand c.q. ontploffing kunnen veroorzaken.
	F+	Zeer licht ontvlambaar	Vloeistoffen die een vlampunt hebben < 0 °C en een kookpunt =< 35 °C
	F	Licht ontvlambaar	Vloeistoffen met een vlampunt < 21 °C en > 0 °C of een vlampunt < 0°C en een kookpunt > 35 °C; Vaste stoffen die zelf kunnen ontbranden of ontvlambaar zijn na een kortdurend kontakt met een ontstekingsbron; Gassen die met lucht ontvlambaar zijn; Stoffen die met water brandbare gassen ontwikkelen
Geen symbool	-	Ontvlambaar	Vloeistoffen met een vlampunt > 21 °C en < 55 °C
	T+	Zeer vergiftig	LD50 rat =< 25 mg/kg (oraal); LD50 rat =< 50 mg/kg (via huid); LC50 rat =< 0,25 mg/liter in 4 uur (via inademing) Zie tevens verklaring onderaan deze pagina
	T	Vergiftig	LD50 rat 25 - 200 mg/kg (oraal); LD50 rat 50 - 400 mg/kg (via huid); LC50 rat 0,25 - 1 mg/liter in 4 uur (via inademing) Zie tevens verklaring onderaan deze pagina
	Xn	Schadelijk	LD50 rat 200 - 2000 mg/kg (oraal); LD50 rat 400 - 2000 mg/kg (via huid); LC50 rat 1 - 5 mg/liter in 4 uur (via inademing) Zie tevens verklaring onderaan deze pagina
	C	Corrosief of bijtend	Stoffen die de ongeschonden huid van een proefdier over de volledige dikte kunnen aantasten
	Xi	Irriterend	Stoffen die roodheid van de huid kunnen veroorzaken, ogen kunnen beschadigen of keel of slijmvliezen kunnen prikkelen.
	N	Milieugevaarlijk	Stoffen die onmiddelijk of na verloop van tijd gevaar voor één of meer milieucompartimenten opleveren of kunnen opleveren
	T	Carcinogeen	Stoffen waarvan bekend is dat zij voor de mens kankerverwekkend zijn of stoffen die beschouwd worden als kankerverwekkend voor de mens
	Xn	Carcinogeen	Stoffen die in verband met hun mogelijk kankerverwekkende eigenschappen reden geven tot bezorgdheid voor de mens, waarvan de effecten door een tekort aan informatie niet voldoende kunnen worden bepaald
	T	Mutageen	Stoffen waarvan bekend is dat zij voor de mens mutageen zijn of stoffen die beschouwd worden als mutageen voor de mens
	Xn	Mutageen	Stoffen die in verband met hun mogelijke mutagene eigenschappen reden geven tot bezorgdheid voor de mens
	T	Teratogeen	Stoffen waarvan bekend is dat zij voor de mens mutageen zijn of stoffen die beschouwd worden als teratogeen voor de mens
	Xn	Teratogeen	Stoffen die in verband met hun mogelijke teratogene eigenschappen reden geven tot bezorgdheid voor de mens

R-zinnen

R1	In droge toestand ontplofbaar.
R2	Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.
R3	Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.
R4	Vormt met metalen zeer gemakkelijk ontplofbare verbindingen.
R5	Ontploffingsgevaar door verwarming.
R6	Ontplofbaar met en zonder lucht.
R7	Kan brand veroorzaken.
R8	Bevordert de ontbranding van brandbare stoffen.
R9	Ontploffingsgevaar bij menging met brandbare stoffen.
R10	Ontvlambaar.
R11	Licht ontvlambaar.
R12	Zeer licht ontvlambaar.
R14	Reageert heftig met water.
R15	Vormt zeer licht ontvlambaar gas in contact met water.
R16	Ontploffingsgevaar bij menging met oxiderende stoffen.
R17	Spontaan ontvlambaar in lucht.
R18	Kan bij gebruik een ontvlambaar / ontplofbaar damp-luchtmengsel vormen.
R19	Kan ontplofbare peroxiden vormen.
R20	Schadelijk bij inademing.
R21	Schadelijk bij aanraking met de huid.
R22	Schadelijk bij opname door de mond.
R23	Giftig bij inademing.
R24	Giftig bij aanraking met de huid.
R25	Giftig bij opname door de mond.
R26	Zeer giftig bij inademing.
R27	Zeer giftig bij aanraking met de huid.
R28	Zeer giftig bij opname door de mond.
R29	Vormt giftig gas in contact met water.
R30	Kan bij gebruik licht ontvlambaar worden.
R31	Vormt giftig gas in contact met zuren.
R32	Vormt zeer giftige gassen in contact met zuren.
R33	Gevaar voor cumulatieve effecten.
R34	Veroorzaakt brandwonden.
R35	Veroorzaakt ernstige brandwonden.
R36	Irriterend voor de ogen.
R37	Irriterend voor de ademhalingswegen.
R38	Irriterend voor de huid.
R39	Gevaar voor ernstige onherstelbare effecten.
R40	Onherstelbare effecten zijn niet uitgesloten.
R41	Gevaar voor ernstig oogletsel.
R42	Kan overgevoeligheid veroorzaken bij inademing.
R43	Kan overgevoeligheid veroorzaken bij contact met de huid.
R44	Ontploffingsgevaar bij verwarming in afgesloten toestand.
R45	Kan kanker veroorzaken.
R46	Kan erfelijke genetische schade veroorzaken.
R47	Kan geboorteafwijkingen veroorzaken.
R48	Gevaar voor ernstige schade aan de gezondheid bij langdurige blootstelling.
R49	Kan kanker veroorzaken bij inademing.
R50	Zeer giftig voor in het water levende organismen.
R51	Giftig voor in het water levende organismen.
R52	Schadelijk voor in het water levende organismen.
R53	Kan in het aquatisch milieu op lange termijn schadelijke effecten veroorzaken.
R54	Giftig voor planten.
R55	Giftig voor dieren.
R56	Giftig voor bodemorganismen.
R57	Giftig voor bijen.
R58	Kan in het milieu op lange termijn schadelijke effecten veroorzaken.
R59	Gevaarlijk voor de ozonlaag.
R60	Kan de vruchtbaarheid schaden.
R61	Kan het ongeboren kind schaden.
R62	Mogelijk gevaar voor verminderde vruchtbaarheid.
R63	Mogelijk gevaar voor beschadiging van het ongeboren kind.
R64	Kan schadelijk zijn via de borstvoeding.

S-zinnen

S1	Achter slot bewaren.
S2	Buiten bereik van kinderen bewaren.
S3	Op een koele plaats bewaren.
S4	Verwijderd van woonruimten opbergen.
S5	Onder ... houden (geschikte vloeistof aan te geven door fabrikant).
S6	Onder ... houden (inert gas aan te geven door fabrikant).
S7	In goed gesloten verpakking bewaren.
S8	Verpakking droog houden.
S9	Op een goed geventileerde plaats bewaren.
S12	De verpakking niet hermetisch sluiten.
S13	Verwijderd houden van eet- en drinkwaren en van dierenvoeder.
S14	Verwijderd houden van ... (stoffen, waarmee contact vermeden dient te worden, aan te geven door de fabrikant).
S15	Verwijderd houden van warmte.
S16	Verwijderd houden van ontstekingsbronnen - Niet roken.
S17	Verwijderd houden van brandbare stoffen.
S18	Verpakking voorzichtig behandelen en openen.
S20	Niet eten of drinken tijdens gebruik.
S21	Niet roken tijdens gebruik.
S22	Stof niet inademen.
S23	Gas/rook/damp/spuitnevel niet inademen (toepasselijke term(en) aan te geven door de fabrikant).
S24	Aanraking met de huid vermijden.
S25	Aanraking met de ogen vermijden.
S26	Bij aanraking met de ogen onmiddellijk met overvloedig water afspoelen en deskundig medisch advies inwinnen.
S27	Verontreinigde kleding onmiddellijk uittrekken.
S28	Na aanraking met de huid onmiddellijk wassen met veel ... (aan te geven door de fabrikanten).
S29	Afval niet in de gootsteen werpen.
S30	Nooit water op deze stof gieten.
S33	Maatregelen treffen tegen ontladingen van statische elektriciteit.
S34	Schok en wrijving vermijden.
S35	Deze stof en de verpakking op veilige wijze afvoeren.
S36	Draag geschikte beschermende kleding.
S37	Draag geschikte handschoenen.
S38	Bij ontoereikende ventilatie, een geschikte ademhalingsbescherming dragen.
S39	Een beschermingsmiddel voor de ogen / voor het gezicht dragen.
S40	Voor de reiniging van de vloer en alle voorwerpen verontreinigd met dit materiaal, ... gebruiken (aan te geven door de fabrikant).
S41	In geval van brand en/of explosie inademen van rook vermijden.
S42	Tijdens de ontsmetting / bespuiting een geschikte adembescherming dragen. (Geschikte term(en) door de fabrikant aan te geven.)
S43	In geval van brand ... gebruiken. (Blusmiddelen aan te duiden door de fabrikant. Indien water het risico vergroot toevoegen: "Nooit water gebruiken").
S44	Indien men zich onwel voelt een arts raadplegen (indien mogelijk hem dit etiket tonen).
S45	In geval van ongeval of indien men zich onwel voelt onmiddellijk een arts raadplegen (indien mogelijk hem dit etiket tonen).
S46	In geval van inslikken onmiddellijk een arts raadplegen en verpakking of etiket tonen.
S47	Bewaren bij een temperatuur beneden ... °C (aan te geven door de fabrikant).
S48	Inhoud vochtig houden met ... (middel aan te geven door de fabrikant).
S49	Uitsluitend in de oorspronkelijke verpakking bewaren.
S50	Niet vermengen met ... (aan te geven door de fabrikant).
S51	Uitsluitend op goed geventileerde plaatsen gebruiken.
S52	Niet voor gebruik op grote oppervlakken in woon- en verblijfruimtes.
S53	Blootstelling vermijden - voor gebruik speciale aanwijzingen raadplegen.
S56	Deze stof en de verpakking naar inzamelpunt voor gevaarlijk of bijzonder afval brengen.
S57	Neem passende maatregelen om verspreiding in het milieu te voorkomen.
S59	Raadpleeg fabrikant/leverancier voor informatie over terugwinning/recycling.
S60	Deze stof en de verpakking als gevaarlijk afval afvoeren.
S61	Voorkom lozing in het milieu. Vraag om speciale instructies/veiligheidskaart.
S62	Bij inslikken het braken niet opwekken; onmiddellijk een arts raadplegen en de verpakking of het etiket tonen.