$ |
DOLLARTEKEN |
Het $-teken is het resultaat van de evolutie van de Mexicaanse of Spaanse "P's" voor peso's of piastres, ofwel stukken van acht.
Deze theorie, die is afgeleid uit de oude manuscripten, verklaart dat de "S" langzamerhand over de "P" werd geschreven en dat begon al te lijken op het huidige $-teken. Het werd al vrij algemeen gebruikt voordat de Verenigde Staten in 1785 de Amerikaanse dollar als munteenheid aanvaardden; het eerste gebruik duikt op in de jaren zeventig van de 18e eeuw.
Het dollarteken wordt ook gebruikt in programmeertalen. Meestal wordt het voor of achter een woord geschreven om aan te duiden dat dat woord de naam van een variabele is. Voorbeelden hiervan zijn: PHP, Perl, Basic en hierop gebaseerde talen (zoals VBA, Qbasic en Visual Basic), Bash.
|
% |
PROCENT |
Een procent (van Latijn: pro centum, op honderd) aangeduid door het teken % is een honderdste deel. Men gebruikt procenten om een deel van een groter geheel aan te geven, door het geheel "op 100 te stellen". Door de uitdrukking in procenten, wordt vaak vermeden in decimalen te moeten rekenen en laten delen zich onderling gemakkelijk vergelijken. Het aantal procenten wordt percentage genoemd. In plaats van "de helft" kan men dus ook "50%" zeggen, of een "percentage van 50". Procenten worden het meest toegepast in de rekenkunde. Niet te verwarren met procentpunt |
‰ |
PROMILLE |
1 promille is 1 duizendste deel; het woord betekent "per duizend". Een promille wordt genoteerd als ‰, dus naar analogie met procent (%) met 2 in plaats van 1 rondje rechtsonder.
1 ‰ van een getal bereken je door het getal te delen door 1000, de komma schuift dan drie plaatsen naar links.
|
^ |
DAKJE
CIRCUMFLEX
ACCENT CIRCONFLEXE
KAPJE
TOT DE MACHT
|
Het accent circonflexe (Latijn: circumflexus, rond, gebogen), of kortweg de (het) circonflexe of de (het) circumflex is een dakvormig accent op een klinker. Volgens de huidige Nederlandse spelling kan een accent circonflexe alleen voorkomen op de letter e bij Nederlandse woorden van Franse herkomst.
Voorbeelden: fêteren, crêpe.
|
& |
AMPERSAND
EN-TEKEN |
Het teken bestond oorspronkelijk uit de letters et, wat Latijn is voor "en". Vroeger waren deze letters duidelijk in het teken te herkennen, maar het is in de loop van de tijd geëvolueerd in een symbool waarin nauwelijks andere letters te herkennen zijn. De naam ampersand komt uit de uitdrukking "et per se et" voort, hetgeen betekent: "het symbool voor en door en te schrijven". |
( ) |
HAAKJES
HAAKJE OPENEN
HAAKJE SLUITEN |
De Haakjes zijn twee leestekens die altijd in combinatie voorkomen: een haakje openen en een haakje sluiten.
Een haakje openen ziet er uit zoals de linkerhelft van de hoofdletter O: (
Een haakje sluiten ziet er uit zoals de rechterhelft van de hoofdletter O: )
In geschreven taal worden haakjes gebruikt om een (gedeelte van) een zin die (meestal) niet essentiëel voor de rest van het verhaal is af te zonderen. Hierdoor kunnen hoofd- en bijzaken eenvoudiger uit elkaar gehouden worden. Het overdreven gebruik van haakjes kan averechts werken. Dat geldt ook voor het gebruik van haakjes-binnen-haakjes (geneste haakjes) alhoewel dat niet altijd voorkomen kan worden.
Haakjes worden ook gebruikt om een extra verduidelijking te geven over iets dat direct voorafgaand aan de haakjes benoemd wordt.
In tekstberichten (bijvoorbeeld SMS) worden haakjes ook wel gebruikt als onderdeel van emoticons. Zo is :-) een manier om een (glim-)lach weer te geven. Omdat het haakje in dit geval niet als zodanig bedoeld is, wordt hier van de regel afgeweken dat haakjes altijd in combinatie voorkomen.
In de wiskunde worden haakjes gebruikt om rekenkundige bewerkingen te groeperen. Hierbij geldt dat haakjes de hoogste prioriteit hebben: haakjes moeten nog vóór machtsverheffen 'weggewerkt' worden.
|
* |
STERRETJE
JOKERTEKEN
ASTERISK
KEER
MAAL |
Een asterisk (van Grieks asteriskos, "ster-achtig") is een typografisch symbool in de vorm van een sterretje in superscript: *. Het ASCII- en Unicode-getal is 42. In de islamitische wereld gebruikt men het symbool ?, omdat de zesarmige asterisk sommigen aan een davidsster doet denken. De asterisk heeft overigens ook vaak vijf punten.
Het symbool heeft verschillende toepassingen:
In teksten is het een voetnootteken. Dit is de oorspronkelijke functie van het symbool. Tegenwoordig wordt hiervoor vaak een getal in superscript gebruikt, zeker als er veel voetnoten zijn;
In veel programmeertalen staat het voor vermenigvuldiging, ter vervanging van het maalteken "*" uit de rekenkunde en de halfhoge punt uit de wiskunde;
In de historische taalkunde wordt het geplaatst voor gereconstrueerde woorden en zinnen in uitgestorven talen, om aan te geven dat deze nooit zo zijn aangetroffen. Ook wordt het gebruikt in de theoretische taalkunde om aan te geven dat een hypothetische woordvorm grammaticaal niet mogelijk is;
In e-mails en chatboxen wordt het aan weerszijden van een woord geplaatst om aan te geven dat dat woord de nadruk krijgt. Dit vervangt het vet drukken van woorden, wat in een dergelijk systeem vaak niet mogelijk is.
De asterisk wordt ook vaak gebruikt om scheldwoorden te censureren.
|
- |
MIN-TEKEN
STREEPJE
KOPPELTEKEN
AFBREEKSTREEPJE
WEGLATINGSTEKEN
|
Een streepje (-) is een streepje dat als leesteken wordt gebruikt om tekst te verduidelijken.
Het afbreekstreepje is een teken aan het eind van een geschreven regel,
waarmee een woord in twee delen kan worden gesplitst.
Negatieve getallen worden aangegeven door een min-teken (-) voor het overeenkomstige positieve getal te plaatsen.
|
_ |
LIGGEND STREEPJE
UNDERSCORE |
Het liggende streepje stamt uit de tijd van de de mechanishe typemachine. Het liggende streepje was de enige manier om een woord te onderstrepen. Het woord werd ingetikt, de bladzijde werd teruggeschoven en het te onderstrepen woord werd overschreven met het liggend streepje. |
+ |
PLUSTEKEN |
Het plusteken wordt gebruikt om aan te geven dat een getal positief is.
Een positief getal is een getal dat groter is dan 0. Het getal 0 zelf is dus niet positief, maar is evenmin negatief. De getallen die groter of gelijk zijn aan 0 worden niet-negatief genoemd.
In België wordt ook 0 als positief (en tevens als negatief) gerekend.
|
= |
IS GELIJK AAN
VERGELIJKING |
x = y betekent: x en y zijn verschillende namen voor hetzelfde, of, ze hebben dezelfde waarde. |
{ } |
ACCOLADE |
Een accolade is een leesteken, waarvan er twee zijn:
De accolade dient om twee of meer regels met elkaar te verbinden. In deze functie worden de accolades ook gebruikt in muziekschrift.
De accolade wordt ook gebruikt als haakje (met name {zoals in dit geval} als er er al gewone haakjes zijn gebruikt).
Het woord komt van het Latijnse ad collum, dat letterlijk aan of tegen de hals betekent en kan worden vertaald met omhelzing of ridderslag, afhankelijk van de context.
In het programmeren worden accolades vaak gebruikt achter een expressie.
|
~ |
TILDE
|
De tilde of het kringelteken is het diakritisch teken ~. Het wordt boven een letter aangebracht. Het wordt in de natuurwetenschappen ook als zelfstandig symbool gebruikt. Het neemt dan een eigen tekenpositie in (ASCII-teken 126) . De naam 'tilde' komt van het Latijnse 'titilus' (tableau, bovenschrift). |
/ |
SCHUINE STREEP
SLASH
FORWARD SLASH
SCHRAP
DUITSE KOMMA
|
In de taal wordt de schuine streep onder meer gebruikt:
om een keuzemogelijkheid aan te geven: hij/zij in plaats van hij of zij.
als breukstreep: 1/3 (eenderde); km/h (kilometer per uur)
in bepaalde afkortingen, bijvoorbeeld: t/m (tot en met), a/d (aan de), p/a (per adres)
om, bij het citeren van een gedicht, de oorspronkelijke regeleindes aan te geven, bijvoorbeeld: Denkend aan Holland/zie ik brede rivieren/traag door oneindig/laagland gaan
Wanneer het om computertermen gaat, wordt de schuine streep meestal slash of forward slash genoemd.
Het teken wordt gebruikt:
Voorafgaand aan een subdirectory in een webadres (URL). Bij het oplezen van een webadres wordt de schuine streep meestal als het Engelse 'slash' uitgesproken.
|
\ |
BACKSLASH
TERUGSCHRAP
OMGEKEERDE SCHUINE STREEP
SCHUINE STREEP NAAR LINKS
ACHTERSTREP
TERUGSTREEP
|
Bij sommige programmeertalen wordt de backslash gebruikt als 'escape-teken', daarmee wordt aangegeven dat het volgende teken een speciale betekenis heeft. Bijvoorbeeld: printf("\r\n") geeft speciale betekenissen aan de 'r' en de 'n'. Ook wordt hij soms gebruikt om aan te geven dat de zin doorloopt op de volgende regel.
Bij MS-DOS en Microsoft Windows wordt de backslash gebruikt in padnamen om een scheiding tussen directory's aan te geven. Bijvoorbeeld: C:\Mijn documenten\Mijn afbeeldingen\Zonnebloem.jpg. Met een enkele backslash wordt de rootdirectory aangegeven, bijvoorbeeld bij: cd \, of de schijfletter komt erbij zoals bijvoorbeeld: D:\.
Bij padnamen op internet en bij Unix- en Linuxbesturingssystemen wordt de schuine streep (slash) gebruikt.
|
` |
ACCENT GRAVE |
Het accent grave (Latijn: gravis, zwaar), in de drukkerij kort met graaf aangeduid, is het streepje op een letter dat van linksboven naar rechtsonder wijst. Het wordt in het Nederlands op een klinker geplaatst als deze anders moet worden uitgesproken en dat niet uit het zinsverband blijkt. Het is een diakritisch teken
Enkele voorbeelden zijn: à, hè, carrière, crème, caissière.
|
´ |
ACCENT AIGU |
Het accent aigu (Latijn: acutus, scherp), in de drukkerij kort met kuut aangeduid, is het streepje op een letter dat van linksonder naar rechtsboven wijst. Het wordt op de letter e geplaatst als deze lang uitgesproken moet worden of op een of meer klinkers als de klemtoon op de betrokken lettergreep valt. |
¸ |
CEDILLE |
Een cedille (Frans: c zeggen — uitspraak: seedieje) is een diakritisch teken dat onder andere wordt gebruikt in de spelling van het Frans en het Turks. De cedille is een haakje dat onder een medeklinker wordt geplaatst.
Van oorsprong was de cedille een z die achter de c werd geschreven. De z leek iets op een 3. Deze z werd later onder de c gezet, waarbij deze het bovenste streepje verloor.
|
¨ |
TREMA |
Een trema, of deelteken, wordt tot de diakritische tekens gerekend. Het wordt weergegeven als twee puntjes bovenop een letter. Bekende tekens met een trema in de Nederlandse taal zijn de ä, ë, ï, ö en ü. Overigens ziet het trema er wel uit als een diakritisch teken, maar formeel is het dat niet, omdat het aan de gemarkeerde letter niet een andere klankwaarde geeft.
Het trema moet niet verwisseld worden met de umlaut, die er in druk hetzelfde uitziet, maar in feite als twee kleine streepjes, in plaats van puntjes, geschreven dient te worden.
Het trema wordt gebruikt om een duidelijk scheiding in uitspraak aan te geven tussen de voorgaande letter en de letter met trema. Het wordt over het algemeen gebruikt indien bij het lezen van het woord de kans zou bestaan het woord anders uit te spreken.
Een voorbeeld is Belgie en België. Deze woorden worden op twee verschillenden manieren uitgesproken.
Behalve in het Nederlands, wordt het trema ook gebruikt in, onder andere, het Engels, Frans, Grieks, Spaans en Portugees.
De ÿ (ij - "lange ij") die in het Nederlands gebruikt wordt, neemt een bijzondere positie in. Hoewel het twee puntjes op de letter heeft, heeft het niet de functie die het trema bij de overige letters met trema heeft, het wordt namelijk als één klank uitgesproken.
|
¨ |
UMLAUT |
In de zestiende eeuw werd in Duitsland een e geschreven boven klinkers welke een andere klank nodig hadden. |
... |
BELETSELTEKEN
DOORLOOPUNTJES
ELLIPS |
Het beletselteken is een leesteken bestaand uit drie puntjes (…). Het beletselteken wordt ook wel doorlooppuntjes of ellips genoemd.
Het teken wordt gebruikt:
Om aan te geven dat een deel van de zin is weggelaten.
Om een pauze aan te geven.
Om in een citaat aan te geven dat er iets is weggelaten. Meestal wordt het dan tussen haakjes gezet.
|
Ø |
DIAMETER
ROND |
De diameter is de grootste afstand die kan worden gemeten tussen twee punten op een cirkel of door een bol.
De diameter is gelijk aan 2 × de straal. Zowel bij de bol als bij de cirkel loopt elke getrokken lijn langs een diameter door het middelpunt.
Op tekeningen wordt de diameter vaak aangegeven met een Ø, die als "rond" wordt uitgesproken.
Ø 1000 = rond duizend = een diameter van 1000 mm (= 1 m)
Diameter wordt vaak verward met doorsnede, het oppervlak van de cirkel.
|
π |
PI |
In de wiskunde wordt de Griekse kleine letter π als symbool gebruikt voor het getal dat de verhouding tussen de omtrek van een cirkel en zijn diameter aangeeft |
, |
|
Het correct gebruik van de komma is niet eenvoudig. Soms is de komma noodzakelijk om de structuur van een zin uit te laten komen, soms kan de komma naar eigen keuze geplaatst worden. Een enkele keer draagt de komma in een zin bij aan de betekenis. Als vuistregel voor het gebruik geldt: plaats een komma waar je bij gewoon spreken of lezen een pauze hoort of voelt. In geval van twijfel of op een bepaalde plaats een komma moet staan of niet, laat hem dan weg. De plaatsen waar een komma kan of moet staan zijn:
tussen deelzinnen, zinsdelen en woorden.
|
; |
PUNTKOMMA |
Een puntkomma is een leesteken dat midden in een zin wordt geschreven. Achter een puntkomma komt dan ook geen hoofdletter. De informatie aan weerszijden wordt door het gebruik van de puntkomma sterk met elkaar verbonden, veel sterker dan wanneer er een punt gebruikt zou zijn. Bij gebruik van een komma is het verband tussen de twee zinsdelen nog sterker. |
: |
DUBBELE PUNT |
Na een dubbele punt volgt doorgaans een citaat, een opsomming of een verklaring. Een citaat na een dubbele punt begint altijd met een hoofdletter. |
< |
KLEINER DAN |
Wordt gebruikt om aan te geven dat de waarde van een gegeven kleiner is |
> |
GROTER DAN |
Wordt gebruikt om aan te geven dat de waarde van een gegeven groter is. |